Lelaki selalu bangga dengan satu benda yang kadang kadang memakan diri iaitu tahan sakit. Batuk lama, lenguh badan, dada rasa sempit sikit, semuanya kita letak bawah label biasa. Kita terus kerja, terus drive, terus hidup seperti tak ada apa. Tapi sebenarnya ada masalah pada badan yang terselindung.
Masalahnya, badan bukan mesin yang boleh dipaksa tanpa henti. Banyak penyakit serius bermula perlahan dan senyap, tanpa simptom yang jelas. Bila signal makin kuat, selalunya ia datang bersama kos yang lebih mahal, masa rawatan yang lebih panjang dan risiko yang lebih tinggi.
Sebab itu pemeriksaan awal dan imbasan kesihatan atau scan bukan lagi isu untuk orang sakit sahaja.
Ia ialah langkah pencegahan yang membantu lelaki kenal risiko lebih awal dan bertindak sebelum terlambat. Ikuti apa kata Dr Shaun Darren Aeria, Pakar Perunding Radiologi di Columbia Asia Hospital Batu Kawan, untuk faham scan mana yang penting, bila patut buat, dan apa tanda bahaya yang lelaki tak boleh kompromi.
MASKULIN: Ramai lelaki ada satu habit yang susah nak buang. Bila sakit sikit, kita buat tak tahu. Bila badan bagi signal pelik, kita anggap biasa. Tapi realitinya, banyak penyakit serius bermula senyap. Jadi Dr Shaun, kenapa lelaki patut ambil isu scan kesihatan ni lebih serius?
DR SHAUN: Sebab ramai lelaki tunggu sampai simptom jadi teruk baru nak bertindak. Sedangkan banyak penyakit penting, termasuk kanser prostat, aneurysm abdomen dan kanser paru paru awal, boleh berlaku tanpa simptom. Bila kita buat scan awal, kita boleh kesan masalah sebelum ia menjadi besar dan merbahaya.
MASKULIN: Jadi kalau nak bagi satu analogi paling mudah, macam mana Dr Shaun terangkan kepada lelaki yang masih degil?
DR SHAUN: Anggap ini macam lampu “check engine” badan anda sebelum perjalanan jauh balik kampung. Bila lampu menyala, anda takkan terus redah jalan jauh tanpa periksa. Badan pun sama. Bila ada tanda tertentu, anda tak boleh buat main.
MASKULIN: Okay, kita masuk part yang paling penting. Apa tanda bahaya yang lelaki wajib scan segera, bukan tunggu esok?
DR SHAUN: Kalau anda rasa sakit dada tiba tiba yang kuat dan mencengkam, atau anda sesak nafas tanpa sebab yang jelas, itu mungkin tanda masalah jantung. Satu lagi, sakit kepala teruk secara mengejut, terutama yang paling teruk pernah anda rasa, itu boleh jadi petunjuk serius seperti pendarahan dalam otak.
MASKULIN: Ada juga kes yang nampak macam remeh, tapi sebenarnya berbahaya?
DR SHAUN: Ya. Lemah atau kebas sebelah badan contohnya, itu boleh jadi strok. Gunakan konsep Act F.A.S.T, muka jatuh, lengan lemah, pertuturan tidak jelas, dan masa untuk hubungi kecemasan.
MASKULIN: Ramai lelaki akan diam bila melibatkan isu bawah pinggang. Tapi kita kena cakap juga. Apa simptom yang patut buat lelaki terus pergi check?
DR SHAUN: Darah dalam air kencing, najis atau air mani. Itu bukan benda untuk tunggu. Selain itu, turun berat badan tanpa sebab, berpeluh malam, atau sakit perut berpanjangan juga antara tanda yang tak boleh dianggap biasa.
MASKULIN: Sekarang ni ramai lelaki ada mindset, aku sihat, aku tak ada simptom. Jadi kenapa scan masih relevan?
DR SHAUN: Sebab penyakit awal kadang kadang memang tak bagi simptom. Itu sebabnya imaging penting. Imbasan bertindak macam radar menara kawalan trafik udara lapangan terbang. Ia boleh nampak masalah ketika ia masih kecil.
MASKULIN: Boleh bagi contoh supaya orang lebih faham?
DR SHAUN: CT scan boleh kesan nodul kecil di paru paru sebelum ia jadi agresif. Ultrasound boleh kesan aneurysm abdomen sebelum ia pecah. MRI prostat pula boleh kesan perubahan awal walaupun belum ada simptom kencing. Pengesanan awal bukan saja selamatkan nyawa, malah elakkan pembedahan besar dan kos rawatan yang tinggi.
MASKULIN: Kalau ikut umur, bila masa sesuai lelaki mula fikir tentang scan berkala?
DR SHAUN: Tak ada guideline yang sama untuk semua lelaki, tapi sebagai rule of thumb, umur 20 hingga 30 tahun biasanya scan dibuat bila ada simptom kecuali jika ada risiko genetik atau sejarah keluarga. Umur 40 tahun pula patut mula berbincang baseline checks kalau ada faktor risiko seperti darah tinggi, kolesterol tinggi, merokok atau sejarah keluarga kanser dan penyakit jantung. Umur 50 tahun ke atas, preventive scanning lebih relevan walaupun anda rasa sihat.
MASKULIN: Bila umur dah masuk fasa lebih matang, scan apa yang biasanya doktor akan cadangkan untuk lelaki?
DR SHAUN: Antara yang biasa ialah Prostate MRI, low dose chest CT untuk perokok atau bekas perokok berumur lebih 50 tahun, abdominal ultrasound untuk aneurysm dan organ dalaman, cardiac CT atau echocardiogram untuk jantung, dan DEXA bone density scan. Ramai tak sedar osteoporosis bukan masalah wanita saja, lelaki pun boleh alami kehilangan ketumpatan tulang.
MASKULIN: Ramai juga risau, kalau scan ni kena buat selalu ke?
DR SHAUN: Kekerapan scan bergantung pada profil kesihatan. Doktor screening sepatutnya susun pelan ikut risiko. Sebagai gambaran, prostate MRI boleh jadi setiap satu hingga dua tahun jika risiko tinggi, low dose CT biasanya setiap tahun untuk yang layak, abdominal aorta ultrasound mungkin sekali seumur hidup untuk lelaki 65 hingga 75 yang pernah merokok, dan scan jantung ikut saranan berdasarkan tekanan darah, kolesterol dan sejarah keluarga.
MASKULIN: Satu lagi isu besar. Lelaki takut radiasi. Selamat ke sebenarnya?
DR SHAUN: Scan secara umum selamat, malah saya selalu cakap ia lebih selamat berbanding banyak aktiviti harian seperti memandu kereta atau melintas jalan. CT scan memang ada radiasi, tapi manfaatnya besar bila scan diperlukan untuk diagnosis tepat. MRI pula tiada radiasi, cuma ada yang rasa bising atau claustrophobic. Ultrasound paling mudah sebab selamat dan tidak sakit.
MASKULIN: Ada orang takut sebab takut jumpa penyakit. Macam mana Dr Shaun jawab benda ni?
DR SHAUN: Ini halangan paling besar. Ramai lelaki fikir kalau tak ada simptom, maknanya tak ada penyakit. Itu jauh dari kebenaran. Elak scan sebab takut berita buruk sama macam anda abaikan bumbung bocor sebab takut kos baiki. Kalau dibiarkan, ia akan jadi lebih teruk dan kos akan jadi lebih mahal.
BACA ARTIKEL: 10 Kasut Larian ‘Daily Running’ Terbaik 2025 Pilihan MASKULIN
MASKULIN: Last sekali, apa ayat paling tepat untuk lelaki yang selalu cakap aku ok je?
DR SHAUN: Tindakan paling lelaki bukan tahan sakit. Tindakan paling bijak ialah buat pemeriksaan awal sebelum terlambat.
Penutupnya mudah. Anda tak perlu jadi hypochondriac atau paranoid tentang kesihatan. Tetapi anda juga tak perlu tunggu badan “pancit” baru nak bertindak.
Scan yang dibuat pada masa yang betul boleh jadi perbezaan antara rawatan awal yang mudah, dengan masalah besar yang merosakkan hidup. Jika badan mula bagi lampu check engine, berhenti sekejap, periksa dan jaga diri betul betul.
Jangan lupa subscribe atau follow YouTube dan TikTok MASKULIN untuk seleksi video menarik seperti di bawah.
Gentleman semua dah baca MASKULIN?
Download dekat
je senang
