Jerebu sering dilihat sebagai masalah bermusim yang sekadar menyebabkan pandangan menjadi kabur, mata pedih atau tekak terasa tidak selesa. Namun di sebalik langit kelabu dan bau asap, terdapat ancaman kesihatan yang jauh lebih serius.
Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) menjelaskan jerebu berlaku apabila sejumlah besar partikel halus terapung di udara. Ia boleh berpunca daripada pembakaran terbuka, pelepasan industri serta asap kenderaan. Apabila kepekatan bahan pencemar meningkat, ia bukan sahaja mengurangkan jarak penglihatan tetapi turut meningkatkan jumlah bahan berbahaya yang disedut ke dalam tubuh.
Antara bahan yang paling membimbangkan ialah particulate matter, khususnya PM2.5, iaitu zarah halus berdiameter 2.5 mikrometer atau lebih kecil.
PM2.5 Bukan Sekadar Masuk Ke Paru Paru
Saiz PM2.5 yang sangat kecil membolehkannya bergerak jauh ke dalam sistem pernafasan. Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) menjelaskan zarah halus seperti PM2.5 boleh menembusi jauh ke dalam paru paru dan sebahagiannya memasuki aliran darah.
Apabila ini berlaku, kesannya tidak lagi terhad kepada hidung atau tekak. Pendedahan kepada bahan pencemar udara boleh mencetuskan keradangan dan tekanan oksidatif dalam tubuh serta memberi kesan terhadap paru paru, jantung, saluran darah dan organ lain.
Sebab itulah jerebu tidak boleh dianggap sebagai masalah pernafasan semata mata.
Dalam jangka pendek, individu yang terdedah mungkin mengalami batuk, sakit atau gatal tekak, hidung berair, bersin, mata pedih dan berair serta kesukaran bernafas. Sakit dada juga disenaraikan KKM sebagai antara gejala yang boleh berlaku selepas pendedahan berterusan kepada keadaan berjerebu.
Asma Dan Penyakit Paru Paru Boleh Bertambah Teruk
Bagi mereka yang sudah mempunyai masalah kesihatan, kesannya boleh menjadi lebih ketara.
KKM menyatakan keadaan berjerebu boleh memburukkan penyakit seperti asma, penyakit pulmonari obstruktif kronik atau COPD, radang paru paru dan penyakit kardiovaskular. Kajian juga menunjukkan peningkatan serangan asma, jangkitan pernafasan, kesukaran bernafas dan pengurangan fungsi paru paru ketika keadaan berjerebu.
Satu kajian sistematik mengenai kesan jerebu di negara ASEAN yang menilai 20 kajian mendapati terdapat bukti yang konsisten mengenai peningkatan masalah pernafasan, khususnya asma. Kanak kanak dan warga emas turut dikenal pasti sebagai antara kumpulan yang lebih mudah mengalami masalah respiratori ketika episod jerebu.
Ini bermakna seseorang yang sihat mungkin hanya mengalami ketidakselesaan ringan, tetapi pendedahan sama boleh memberikan kesan jauh lebih serius terhadap individu yang mempunyai asma atau penyakit paru paru kronik.
Jantung Juga Boleh Terjejas
Ramai mungkin tidak mengaitkan udara berjerebu dengan serangan jantung atau strok.
Hakikatnya, apabila zarah halus memasuki paru paru dan seterusnya mempengaruhi sistem peredaran darah, ia boleh mencetuskan proses keradangan yang memberikan tekanan kepada sistem kardiovaskular.
Kajian menyeluruh terhadap PM2.5 menunjukkan pendedahan jangka pendek dan panjang mempunyai kaitan dengan peningkatan risiko beberapa masalah kardiovaskular termasuk serangan jantung, strok, kegagalan jantung dan gangguan rentak jantung.
WHO turut menyenaraikan penyakit jantung iskemik dan strok antara penyakit utama yang mempunyai kaitan kukuh dengan pencemaran udara.
Bagaimanapun, penting untuk membezakan bukti mengenai pencemaran udara secara umum dengan episod jerebu tertentu. Kajian khusus di Asia Tenggara masih memerlukan lebih banyak penyelidikan jangka panjang untuk menentukan secara tepat kesan pendedahan berulang terhadap jerebu bermusim.
Bagaimana Dengan Risiko Jangka Panjang?
Risiko menjadi lebih membimbangkan apabila seseorang terdedah kepada pencemaran partikel untuk tempoh lama atau secara berulang.
Satu analisis melibatkan 38 kajian dari negara berpendapatan rendah dan sederhana mendapati pendedahan jangka panjang kepada PM2.5 dan PM10 mempunyai kaitan dengan peningkatan morbiditi serta kematian akibat penyakit kardiovaskular dan respiratori. PM2.5 menunjukkan kesan yang lebih besar berbanding PM10, khususnya terhadap penyakit pernafasan.
Kajian kohort di rantau Asia Pasifik pula secara konsisten menemui kaitan antara pendedahan jangka panjang PM2.5 dengan peningkatan kematian kardiovaskular, kejadian penyakit jantung, COPD, diabetes jenis 2 serta penyakit buah pinggang.
WHO turut menyatakan pendedahan jangka panjang kepada bahan partikel dikaitkan dengan kanser paru paru. PM daripada pencemaran udara luar telah diklasifikasikan sebagai karsinogen oleh International Agency for Research on Cancer. Namun ini tidak bermaksud terdedah kepada satu episod jerebu secara automatik menyebabkan kanser. Risiko berkaitan dengan tahap, tempoh dan pengulangan pendedahan serta faktor individu.
Siapa Perlu Lebih Berhati Hati?
KKM mengenal pasti kanak kanak, warga emas, wanita hamil, individu yang mempunyai penyakit paru paru atau kardiovaskular, pesakit dengan daya tahan badan rendah, perokok serta mereka yang bekerja di luar sebagai kumpulan yang lebih berisiko ketika jerebu.
Mereka yang mempunyai asma, COPD, penyakit jantung, diabetes atau tekanan darah tinggi khususnya perlu lebih berhati hati apabila bacaan pencemaran meningkat.
Anda mungkin berminat dengan
Jangan Tunggu Sesak Nafas Baru Bertindak
Di Malaysia, Indeks Pencemaran Udara (IPU) digunakan sebagai panduan kualiti udara. Bacaan 0 hingga 50 dikategorikan baik, 51 hingga 100 sederhana, manakala 101 hingga 200 berada pada tahap tidak sihat. Apabila IPU meningkat, golongan berisiko perlu menghadkan aktiviti luar.
Antara langkah yang boleh dilakukan ialah mengurangkan aktiviti fizikal lasak di luar, berada di dalam bangunan sebanyak mungkin, memastikan udara dalaman bersih serta mengelakkan pencemaran tambahan seperti asap rokok.
Jika terpaksa keluar ketika keadaan berjerebu, KKM menyatakan respirator seperti N95 memberikan perlindungan lebih baik terhadap partikel halus berbanding pelitup pembedahan kerana ia mempunyai penapisan dan kedapan yang lebih sesuai.
Namun N95 perlu dipakai dengan betul dan mungkin tidak sesuai untuk sesetengah individu, termasuk mereka yang mempunyai masalah jantung atau paru paru tertentu tanpa nasihat doktor.
BACA: Anak Johor, Danish Iftikhar Lengkap Hatrik Emas, Pecah Rekod SUKMA 200m
Paling penting, jangan abaikan gejala seperti sesak nafas yang semakin teruk, sakit dada atau kemerosotan penyakit sedia ada. Dapatkan pemeriksaan perubatan dengan segera jika keadaan kesihatan terjejas.
Jerebu mungkin datang dan pergi, tetapi kesannya terhadap tubuh tidak semestinya berhenti apabila langit kembali cerah. Semakin tinggi pencemaran dan semakin lama seseorang terdedah, semakin penting langkah perlindungan diambil.
Udara yang kita sedut tidak dapat dilihat, tetapi kesannya boleh sampai jauh lebih dalam daripada yang disangka.
Gentleman semua dah baca MASKULIN?
Download dekat
je senang
